[Tự kỷ] RAADS-R: Thang đo sàng lọc và hỗ trợ chẩn đoán tự kỷ ở người trưởng thành (> 16 tuổi)

RAADS-R (Ritvo Autism Asperger Diagnostic Scale-Revised — Thang đo Chẩn đoán Tự kỷ và Asperger Ritvo – Bản Hiệu đính) là công cụ lâm sàng chuyên sâu do Tiến sĩ Riva Ariella Ritvo và cộng sự (Đại học Yale & UCLA) phát triển năm 2011.

Đây là công cụ hàng đầu thế giới hiện nay dùng để hỗ trợ phát hiện các đặc điểm Rối loạn phổ tự kỷ ở người trưởng thành và thanh thiếu niên lớn (từ 16 tuổi trở lên) có trí tuệ bình thường (IQ ≥80) — đặc biệt là những trường hợp tự kỷ mức độ nhẹ / chức năng cao bị bỏ sót khi còn nhỏ nhờ khả năng “ngụy trang xã hội” (masking).

1. Tóm tắt cốt lõi về công cụ RAADS-R

• Điểm vượt trội so với thang AQ: Nếu thang AQ chỉ hỏi về trạng thái hiện tại, thì RAADS-R đánh giá xuyên suốt dòng thời gian phát triển (so sánh hành vi trước 16 tuổi và hiện tại). Điều này cực kỳ quan trọng vì nhiều người lớn tự kỷ đã học cách bắt chước giao tiếp khi trưởng thành, nhưng hồi nhỏ (dưới 16 tuổi) lại bộc lộ triệu chứng rất rõ.

• Độ nhạy và Độ đặc hiệu: Trong nghiên cứu đa trung tâm của Ritvo (2011), RAADS-R đạt độ nhạy 97% và độ đặc hiệu 100% tại ngưỡng điểm cắt chuẩn ($\ge 65$).

• Cấu trúc 80 câu hỏi & 4 Tiểu lĩnh vực:

  1. Quan hệ xã hội (Social Relatedness — 39 câu): Khả năng thấu cảm, kết bạn, duy trì mối quan hệ, đọc ngôn ngữ cơ thể và tương tác nhóm (Ngưỡng cắt tiểu lĩnh vực: $\ge 31$ điểm).

  2. Sở thích thu hẹp (Circumscribed Interests — 14 câu): Đam mê chuyên sâu, thói quen cố định, chú ý chi tiết và khó chịu khi thay đổi lịch trình (Ngưỡng cắt: $\ge 15$ điểm).

  3. Ngôn ngữ (Language — 7 câu): Hiểu theo nghĩa đen, giọng điệu nói chuyện, khó hiểu ẩn dụ/nói đùa và kịch bản giao tiếp (Ngưỡng cắt: $\ge 4$ điểm).

  4. Giác quan – Vận động (Sensorimotor — 20 câu): Nhạy cảm quá mức với âm thanh, ánh sáng, kết cấu quần áo/thức ăn, phối hợp vận động và cử động định hình (Ngưỡng cắt: $\ge 16$ điểm).

• Quy tắc chấm điểm (Thang 0 – 240 điểm):

  1. Mỗi câu có 4 mốc thời gian để chọn:

     • Đúng ở cả hiện tại và khi < 16 tuổi

     • Chỉ đúng ở hiện tại

     • Chỉ đúng khi tôi < 16 tuổi

     • Không bao giờ đúng

  2. 63 câu thuận (mô tả đặc điểm tự kỷ): Chấm lần lượt 3 – 2 – 1 – 0 điểm.

  3. 17 câu đảo ngược (Normative items): Câu số 1, 6, 11, 18, 23, 26, 33, 37, 43, 47, 48, 53, 58, 62, 68, 72, 77(mô tả kỹ năng xã hội điển hình): Chấm đảo chiều 0 – 1 – 2 – 3 điểm (Chọn “Không bao giờ đúng” = 3 điểm).

• Các mốc điểm tham chiếu lâm sàng (Cut-off Scores):

  1. 0 – 49 điểm: Dưới ngưỡng lâm sàng (Trung bình dân số thần kinh điển hình ~26 điểm).

  2. 50 – 64 điểm: Vùng giáp ranh — Có một số đặc điểm phổ tự kỷ nhưng chưa vượt ngưỡng chuẩn.

  3. 65 – 129 điểm: Vượt ngưỡng điểm cắt lâm sàng chuẩn ($\ge 65$ điểm) — Gợi ý khả năng cao thuộc Phổ tự kỷ.

  4. 130 – 240 điểm: Mức điểm điển hình của người trưởng thành tự kỷ (Điểm trung bình của nhóm ASD trong nghiên cứu gốc là ~134 điểm).