[Lập kế hoạch IEP] PEP-3: Đánh giá phát triển tâm lý giáo dục và lập kế hoạch can thiệp cá nhân (6 tháng – 7 tuổi)

Thời gian đọc trung bình: 6 Phút 14 lượt xem

PEP-3 (Psychoeducational Profile, Third Edition — Trắc nghiệm Tâm lý – Giáo dục, Phiên bản 3) là công cụ đánh giá phát triển và lập kế hoạch giáo dục cá nhân hóa (IEP) hàng đầu thế giới dành cho trẻ có Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) và các rối loạn phát triển lan tỏa. Công cụ này được phát triển bởi Giáo sư Eric Schopler và các cộng sự thuộc chương trình TEACCH (Đại học Bắc Carolina, Hoa Kỳ — xuất bản năm 2005).

Khác với các công cụ sàng lọc (M-CHAT-R/F, SCQ, CAST) hay chẩn đoán phân loại (ADOS-2, ADI-R), mục đích cốt lõi nhất của PEP-3 là để LÊN KẾ HOẠCH CAN THIỆP: tìm ra trẻ đã làm được gì, chưa làm được gì, và đặc biệt là những kỹ năng đang chớm hình thành (Emerging) để lấy đó làm mục tiêu dạy học ngay lập tức.

Tóm tắt cốt lõi về Thang đo PEP-3

Độ tuổi áp dụng: Trẻ có tuổi thực hoặc tuổi phát triển từ 6 tháng đến 7 tuổi (84 tháng) (đặc biệt hữu ích cho trẻ từ 2 – 7 tuổi chưa có lời nói hoặc khó hợp tác với các bài test IQ truyền thống).
Điểm “ăn tiền” nhất của PEP-3 — Cơ chế chấm điểm 3 mức (0 – 1 – 2):
1. Đạt (Pass = 2 điểm): Trẻ tự thực hiện thành công nhiệm vụ mà không cần làm mẫu hay hỗ trợ thêm.
2. Chớm đạt / Đang hình thành (Emerge = 1 điểm): Trẻ hiểu một phần nhiệm vụ, làm được khi có chút gợi ý/làm mẫu, hoặc thực hiện theo cách riêng gần đúng. $\rightarrow$ Đây chính là “Vùng phát triển gần” (ZPD) — kho báu để giáo viên/phụ huynh chọn làm mục tiêu IEP trong 3–6 tháng tới!
3. Không đạt (Fail = 0 điểm): Trẻ hoàn toàn không thực hiện được hoặc từ chối dù đã được hướng dẫn.

2. Cấu trúc 10 Tiểu thang đo & 3 Chỉ số Tổng hợp (Composites)

Phần đánh giá trực tiếp trẻ (Performance Test) của PEP-3 gồm 172 mục chia làm 10 tiểu thang đo (6 tiểu thang Phát triển kỹ năng + 4 tiểu thang Hành vi kém thích ứng), gộp lại thành 3 Chỉ số Tổng hợp:

Nhóm Chỉ số Tổng hợp (Composite)	Mã	Tên Tiểu thang đo (Subtest)	Nội dung đánh giá trọng tâm
1. Tổng hợp Giao tiếp(Communication Composite)	CVP	1. Nhận thức Có lời / Tiền ngôn ngữ (Cognitive Verbal/Preverbal – 34 mục)	Giải quyết vấn đề, định danh đồ vật, phân loại, đếm số, hiểu khái niệm màu sắc/hình khối, ghép tranh.
	EL	2. Ngôn ngữ Diễn đạt(Expressive Language – 25 mục)	Yêu cầu bằng cử chỉ/lời nói, gọi tên đồ vật, nói cụm từ/câu, đọc chữ/số, duy trì hội thoại cơ bản.
	RL	3. Ngôn ngữ Tiếp nhận(Receptive Language – 19 mục)	Quay đầu khi gọi tên, chỉ đúng đồ vật/bộ phận cơ thể theo lời nói, làm theo mệnh lệnh 1–2 bước.
2. Tổng hợp Vận động(Motor Composite)	FM	4. Vận động Tinh (Fine Motor – 20 mục)	Thổi bong bóng, cầm nắm kẹp chì, xâu hạt, lắp ghép khối gỗ, vặn nắp lọ, tô màu và dùng kéo cắt.
	GM	5. Vận động Thô (Gross Motor – 15 mục)	Đi, chạy, nhảy tại chỗ, bước lên xuống cầu thang luân phiên, bắt bóng, ném bóng và đá bóng.
	VMI	6. Bắt chước Vận động – Thị giác (Visual-Motor Imitation – 10 mục)	Bắt chước thao tác với đồ vật (lắc chuông, lăn đất nặn), bắt chước cử chỉ cơ thể và nét mặt.
3. Tổng hợp Hành vi Kém thích ứng(Maladaptive Behaviors)	AE	7. Biểu đạt Cảm xúc(Affective Expression – 11 mục)	Giao tiếp mắt, nụ cười xã hội, sự phù hợp của nét mặt và mức độ lo âu/cáu giận trong buổi test.
	SR	8. Tương hỗ Xã hội (Social Reciprocity – 12 mục)	Khởi xướng tương tác, chia sẻ sự chú ý (Joint Attention), hợp tác chơi qua lại với người khám.
	CMB	9. Hành vi Vận động Đặc trưng (Characteristic Motor Behaviors – 15 mục)	Mức độ xuất hiện cử động định hình (vẫy tay, nhón gót), ngửi/liếm đồ vật, săm soi chi tiết thị giác.
	CVB	10. Hành vi Lời nói Đặc trưng (Characteristic Verbal Behaviors – 11 mục)	Nhại lời (echolalia), lặp lại âm thanh vô nghĩa, giọng nói lơ lớ/đều đều, tự nói chuyện một mình.

(Ngoài 10 tiểu thang trực tiếp trên, PEP-3 còn có phần Báo cáo của Người chăm sóc – Caregiver Report gồm 38 mục đánh giá Hành vi có vấn đề, Tự phục vụ cá nhân và Hành vi thích ứng).

Tự Kỷ

Không phải là bệnh?

[Lập kế hoạch IEP] PEP-3: Đánh giá phát triển tâm lý giáo dục và lập kế hoạch can thiệp cá nhân (6 tháng – 7 tuổi)

Tóm tắt cốt lõi về Thang đo PEP-3

2. Cấu trúc 10 Tiểu thang đo & 3 Chỉ số Tổng hợp (Composites)